Viruses

واءِ.رس

وائرسَ، روڳ/ بيماريون پيدا ڪندڙ انتھائي تڇ عنصر. ان تي به بحث ھلندڙ آھي ته وائرس اصل ۾ جاندار آھن يا اھڙن ماليڪولن جو ڳٽڪو جيڪو مخصوص حالتن ۾ پاڻ پيدائش ڪري ٿو. انھن جي رڳو مشغولي ٻين جاندارن جي سيلن تي حملو ڪرڻ ۽ قبضو ڪري پاڻجھڙيون ڪاپيون پيدا ڪرڻ ٿئي ٿو.وائرس جاندار سيل کان ٻاھر ماٺا رھن ٿا. وائرس جي اڪيلي پارٽيڪل (virion) ۾ نيوڪليئڪ ايسڊ (nucleic acid) جي ھڪ اندرين جهلي ٿئي ٿي جيڪا ڊِي اين اي (DNA) يا آر اين اي (RNA) جي پروٽين جي ھڪ يا ٻن بچاءَ ڏيندڙ خولن (capsids، ڪيپسڊس) ۾ بند ھجي ٿي. ٻاھرين ڪيپسڊ جي چوگرد ھڪ ٻيو به تھه وائرس جو پوش ٿي سگهي ٿو جنھن ۾ مکيو طور تي پروٽين ٿئي ٿي. نيوڪليئڪ ايسڊ ۾ جينن (genes) جو ھڪ تاندورو ٿئي ٿو جنھن ۾ وائرس جي ڪاپين پيدا ڪرڻ لاءِ ڪوڊيڊ ھدايتون ھجن ٿيون. عام وائرسي بيمارين ۾ ڪولڊ (cold)، انفلوئينزا (influenza) ۽ لاکڙو (chickenpox، ويريسيلا زوسٽر وائرس سبب ٿيندڙ) ٿين ٿيون ته ائڊس، ھيومن اِميونوڊيفيشنسي وائرس (human immunodeficiency virus/HIV) سبب ٿئي ٿي.