Thalassaemia

ٿيليسِيميا

رت جي موروثي نقصن جو ھڪ اھڙو گروپ جن ۾ ھيموگلوبن (haemoglobin) جي پيداوار ۾ خامي ھجي ٿي. رت جا ڪيترا ڳاڙھا سيل ٽاڪڻا ٿي ٽٽي رت جي پوڻائي/ رتوڻائي (ڏسو، anaemia, haemolytic) پيدا ڪن ٿا. ٿيليسيميا ڀونچ، مشرق وسطيٰ، سائوٿ ايسٽ ايشيا وارن علائقن سميت اتان جي اصلي خاندانن ۾ ٿئي ٿي. ڪنھن بالغ فرد جي ھيموگلوبن ۾ گلوبنس (globins/protein chains) جون ٻه جوڙيون الفا ۽ بيٽا چينس ٿين ٿيون. بيٽا ٿيليسيميا ميجر جون تڪليفون پيدائش جي 6 مھينن کانپوءِ ظاھر ٿين ٿيون. جيڪڏھن علاج نه ڪجي ته ھڏي جي مک جا خال وڏا ٿي کوپريءَ ۽ منھن جا ھڏا وڏا ڪري ڇڏين ٿا. بيٽا ٿيليسيميا ميجر جي تشخيص رت جي خوردبيني تپاس ۽ رت جي ٻين تپاسن رستي ڪجي ٿي. رسمي طور تي ھن تڪليف جي ٻين چڪاسن جيان تپاس ابھم جي ڄمڻ کان اڳ ڪبي رھجي ٿي. علاج طور رت ھڻائڻي (blood transfusions) پوي ٿي يا ورلي تري ڪڍرائڻي (splenectomy) پوي ٿي. جڏھن ته لاڳيتو رت ھڻائڻ سان جسم ۾ فولاد گڏ ٿيندو رھي ٿو (ڏسو، haemosiderosis). چيليٽنگ دوائن ڏيڻ سان جسم کي اضافي فولاد خارج ڪرڻ ۾ مدد ملي ٿي. اسٽيم سيل/ بون مئرو (stem cell or bone marrow transplant) ٽرانسپلانٽ رستي ھن بيماريءَ کان نجات ملي سگهي ٿي. جن ٻارن کي ٿيليسيميا ھجي ٿي تن جي والدين يا مائٽن کي جينياتي صلاح وٺڻ جي سفارش ڪجي ٿي. ٿيليسِيميا کي ڪوليسيز انيميا (Cooley’s anaemia) به سڏجي ٿو.