Sleep apnoea

سليپ ـ اپنيِا

ھڪ اھڙي تڪليف جنھن ۾ ننڊ دوران ساه کڻڻ ۾ عارضي خلل (10 سيڪنڊ يا وڌيڪ) پيدا ٿئي ٿو. انھن ۾ آبسٽرڪٽِو سليپ اپنيا (Obstructive sleep apnoea/OSA) گهڻي عام ٿئي ٿي، گهڻي ڀاڱي وچولي عمر جي مردن خاص طور تي گهڻي وزن وارن کي متاثر ڪري ٿي. جنھن جو گهڻو عام ڪارڻ، سافٽ تارونءَ (palate) جي مشڪن جو حد کان وڌيڪ رليڪس ھجڻ سبب ھوا جي لنگهه ۾ رڪاوٽ پيدا ٿئي ٿي. اھڙي روڪ وڌي ويل ڪلين (tonsils) يا ايڊينوائڊس (adenoids) ڪري به ٿي سگهي ٿي. روڪ سبب کونگهرا ھڻجن ٿا. جيڪڏھن مڪمل طور تي ٻنج پيدا ٿي پوي ته ساه جو عمل بند ٿي وڃي ٿو. جنھن جي چوڪ سبب دماغ وري ساه کڻڻ شروع ڪري ٿو، ان سبب اھڙو فرد سھڪڻ ۽ مختصر وقت لاءِ جاڳي پوي ٿو. ممڪن ٿئي ٿو ته او ايس اي وارا فرد رات جو پيدا ٿيندڙ اھڙي مسئلي کان اڻ ڄاڻ ھجن. ڏينھن دوران نينڊي، يادگيرو اڻپورو ۽ ڌيان ڌري نه سگهندڙ ھجن. ساڻائپ سبب سدائين ڪنھن نه ڪنھن حادثي ٿيڻ جي خطري ۾ رھن ٿا. او ايس اي سبب ھائپرٽينشن (hypertension)، مايوڪارڊيئل انفارڪشن (myocardial infarction) يا فالج (stroke) ٿيڻ جو خطرو به وڌي سگهي ٿو.جيڪي فرد گهڻا وزني ٿن ٿا تن کي وزن گهٽائڻ سان فائدو ٿي سگهي ٿو. الڪوحل ۽ ننڊ ڪرائيندڙ دوائون او ايس اي جو مسئلو وڌائي سگهن ٿيون. ان حالت جو لاڳيتو پازيٽو ايئرويز پريشر (Continuous Positive Airways Pressure /CPAP) رستي علاج ڪري سگهجي ٿو جنھن لاءِ عام رواجي حالتن جي اٻتڙ ماسڪ/ مکوٽي رستي وڏي دٻاءَ سان ساه کڻڻو پوي ٿو. ٽانسليڪٽومي (tonsillectomy)، ايڊينوائڊيڪٽومي (adenoidectomy) يا آپريشن رستي سافٽ تارونءَ کي ننڍڙو يا سخت ڪري سگهجي ٿو. سينٽرل سليپ اپنيا (Central Sleep Apnoea/CSA) جي حالت ۾ ساه بند ٿي وڃي ٿو. ڇاڪاڻ ته، ڇاتي ۽ پيٽ ڇھه (diaphragm) جون مشڪون عارضي طور تي ڪم ڪرڻ بند ڪري ڇڏين ٿيون. جنھن جو عام ڪارڻ تنتي سرشتي ۾ خلل پيدا ٿيڻ ٿئي ٿو جيڪو ساه کڻڻ جي ڪم تي ضابطو رکي ٿو جيڪو مختلف سبب ڪري پيدا ٿي سگهي ٿو جھڙوڪ: برين اسٽيم (brainstem) جو نقص يا اِنسيفيلائيٽس (encephalitis). سي ايس اي انھن فردن ۾ به پيدا ٿي سگهي ٿي جن کي اعصابي ـ مشڪي (neuromuscular) جا نقص يا ھرٽ فيلؤر (heart failure) ھجي ٿي. سي ايس اي جي علاج جو مدار اصلي ڪارڻ تي ٿئي ٿو.