Schizophrenia

Schizophrenia

اسڪيزوفرينيا

نفسياتي بيمارين جي ھڪ گروپ لاءِ استعمال ٿيندڙ عام اصطلاح جنھن ۾ سوچ، جذباتي ردعملن ۽ سڀاءَ ۾ خلل پيدا ٿي پوي ٿو. اھڙي ڀاؤ جي شروعات ڪنھن به عمر ۾ ٿي سگهي ٿي جڏھن ته گهڻي ڀاڱي نوجواني جي آخر يا 20 جي ڏھي جي اوائل ۾ ٿئي ٿي، پريشانيءَ يا ڪن ناجائز دوائن جي استعمال جھڙوڪ: گان جي (cannabis) سبب زور وٺي ٿي. جيتوڻيڪ ان جي ڪارڻن جي ڄاڻ پئجي نه سگهي آھي پر ڪيترن جو ان سان لاڳاپو ڏٺو ويو آھي. ممڪن آھي ته ان ۾ اڍ جو ڪو ڪردار يا دماغ جي ڪن نيوروٽرانسمِٽر (neurotransmitters) جو اھڙي خلل پيدا ڪرڻ ۾ حصو ھجي. اسڪيزوفرينيا ۾ مبتلا فردن جي دماغي عڪسن مان ان جي بناوت ۽ ڪم ۾ نقص ظاھر ٿيا آھن. ممڪن ٿئي ٿو ته اسڪيزوفرينيا خاموشيءَ سان شروع ٿئي ۽ متاثر فرد آھستي آھستي پاسيرو ٿيندو پنھنجو چاه وڃائي ويھي. ٻين حالتن ۾ عام طور تي بيماري ٻاھرين پريشانين سبب بلڪل اوچتو پيدا ٿي پوي ٿي. جنھن جون مکيو نشانيون مختلف قسمن جا وھم وسوسا جھڙوڪ: (عام طور تي پئرانوائڊ اسڪيزوفرينيا)، سوداءَ (hallucinations) گهڻي ڀاڱي سامعي ته ڏسي ۽ محسوس ڪري به سگهجن ٿا ۽ خيالن ۾ خلل سبب ڌيان ڌري نه سگهڻ ۽ سوچڻ متاثر ٿيڻ شامل ٿين ٿا. عام طور تي سوچ ۾ خلل جو اندازو ڳالهائڻ مان لڳائي سگهجي ٿو جيڪا بي تڪي ۽ بي ربط ھجي ٿي.عام طور تي سڀاءُ غيرمعمولي ۽ لاپرواھيءَ وارو ھجي ٿو. اسڪيزوفرينيا جي ورلي قسم ۾ ڪيٽيٽونيا (catatonia) به ٿي سگهي ٿي جنھن سبب جسم جا ڏکيا ڊول اختيار ڪجن ٿا ۽ اھي به ھڪ ڊگهي عرصي لاءِ يا بار بار ورجائجن ٿا. اسڪيزوفرينيا جي تشخيص ۾ ڪجهه وقت لڳي سگهي ٿو ته ڪن حالتن ۾ تشخيص ڪرڻ بلڪل ڏکي ثابت ٿئي ٿي. علاج، گهڻي ڀاڱي اينٽي سائيڪوٽڪ (antipsychotic) دوائن سان ڪجي ٿو. ڪن حالتن ۾ مھيني جي حساب سان ڊيپوٽ انجيڪشنون (depot injections) ھڻجن ٿيون. تڪليفون ضابطي ۾ اچڻ کانپوءِ برادري جي پرگهور لهڻ، ھنري موقعا فراھم ڪرڻ ۽ ڪٽنبي ڪائونسلنگ تڪليفن جي اٿلي پوڻ کان بچائي سگهي ٿي. ڪي فرد مڪمل طور تي بحال ٿي وڃن ٿا، ته اڪثيريت وقت به وقت معمولي کان مڪمل بحال ٿي وڃي ٿي. ننڍڙي انگ کي سڄيءَ عمر لاءِ معذوري رھي ٿي.