Rheumatid arthritis

روميٽوائڊ ـ آرٿرائيٽس

سوزشي آرٿرائيٽس (arthritis) جو ھڪ اھڙو قسم جنھن سبب آڱرين، ڪراين، گوڏن، ڳچيءَ يا جسم جي ڪنھن به ٻئي ھنڌ جا سنڌ ڏکڻا، سڄي ۽ سيٽجي وڃن ٿا ۽ گنڀير حالتن ۾ بيڊولا ٿي پون ٿا. سنڌن کانسواءِ جسم جي ٻيا ٽشو جھڙوڪ: دل جا متاثر ٿي سگهن ٿا. روميٽوائڊ آرٿرائيٽس ھڪ آٽو اِميون (autoimmune) بيماري ٿئي ٿي جيڪا اوائلي جواني يا وچين عمر ۾ شروع ٿئي ٿي ته ٻالڪن (ڏسو، juvenile chronic arthritis) ۾ به ٿي سگهي ٿي. مردن جي ڀيٽ ۾ عورتون وڌيڪ مبتلا ٿين ٿيون. بيماريءَ جا حملا اٿلي پون ٿا. بيماريءَ جون نشانيون ھلڪو بخار ۽ بت جي سور کانپوءِ سنڌن جي سوڄ، ڳاڙھاڻ، ڏکڻ ۽ سختي ٿئي ٿي. متاثر سنڌ جي چؤگرد وارا جوٽا، ٻنڌيون ۽ مشڪون به سوزشي ٿي سگهن ٿيون. آڱرين ۾ ريناس فنامنن (Raynaud’s phenomenon) ٿي سگهي ٿي ۽ ڪرائيءَ جي سوڄ ڪارپل ٽنل سنڊروم (carpal tunnel syndrome) ٽينوسِنووائيٽس (tenosynovitis) پيدا ڪري سگهي ٿي. ريوميٽوائڊ آرٿرائيٽس جي گنڀير حالتن ۾ پيريڪارڊائيٽس (pericarditis)، ويسڪيولائيٽس (vasculitis)، ھٿن پيرن جون السرون (ulcers)، پلورل افيوشن (pleural effusion)، پلمونري فائبروسس (pulmonary fibrosis) ۽ شوگرينس سنڊروم (Sjögren’s syndrome) پيدا ٿين ٿا. بيماريءَ جي سڃاڻپ ايڪسريز ۽ رت جي تپاسن رستي ڪجي ٿي. علاج ۾ نان اسٽيروائڊل اينٽي انفليميٽري (nonsteroidal anti-inflammatory) ۽ ڊزيز ماڊيفائنگ اينٽي روميٽڪ (disease-modifying antirheumatic drugs/(DMARDs) دوائون شامل ٿين ٿيون. عام طور تي ڊِ ايم اي آرڊي بيماريءَ جي شروعات ۾ ڏجن ٿيون. ڇاڪاڻ ته تڪليفون گهٽائين ۽ بيماري جي واڌ سست ڪري ڇڏين ٿيون. ورلي بائلاجيڪل ٿراپيز (biological therapies) به استعمال ڪجن ٿيون ته ڪڏھن ڪڏھن سنڌن ۾ ڪورٽيڪوسٽيروائڊ (corticosteroid) انجيڪشن رستي ھڻجن ٿيون. فزيوٿراپي ڪرڻي پوي ٿي ته جيئن معذوري پيدا کان بچي يا ان کي محدود رکي، تڪليفون گهٽائي ۽ چرپر قائم رکي سگهجي. آرٿرائيٽس سبب جيڪي فرد معذور ٿي پون ٿا تن جي اڪوپيشنل ٿراپيءَ (occupational therapy) رستي روزاني ڪمن ۾ سھائتا ڪري سگهجي ٿي. گنڀير حالتن ۾ آپريشن رستي ناقص سنڌ تبديل ڪري سگهجن ٿا (ڏسو، arthroplasty). گهڻن متاثرين کي سڄيءَ عمر لاءِ دوائون کائڻيون پون ٿيون ته ڪيترا تڪليفن تي ضابطي ۾ رکڻ ۾ ڪامياب ٿي جھڙوڪر عام رواجي زندگي گذارين ٿا.