Radiotherapy

Radiotherapy

ري.ڊيو.ٿرا.پي

ڪينسر (cancer) جي علاج ۽ ورلي ڪن اَڪينسري ڳوڙھين جو ايڪسريز (X-rays) يا ٻين شعاعن سان علاج. شعاعدار ذريعا آئيونائزندڙ (ionizing) شعاع پيدا ڪن ٿا جيڪي غيررواجي سيلن کي تباه يا واڌ کي سست ڪري ڇڏين ٿا. عام رواجي سيلن کي ٿورڙي يا ڊگهي مدي لاءِ ھاڃو نٿو رسي پر مختصر عرصي لاءِ ان جو پيدا ٿيندڙ اثر اگرو ٿئي ٿو. ريڊيوٿراپي رستي مختلف قسمن جي ڪينسرين جا غيررواجي سيل جھڙوڪ: اسڪوئيمس سيل ڪارسينوما (squamous cell carcinoma)، ھاجڪنس ڊزيز (Hodgkin’s disease)، ڇاتيءَ جي ڪينسر (breast cancer)، پراسٽيٽ ڪينسر (prostate cancer)، ڳھڻ جي ڪينسر (ڏسو، cervix, cancer of) ۽ گلي جي ڪينسر (ڏسو، larynx, cancer of) ناس ڪري سگهجن ٿيون ۽ ڪينسر جي اٿلي پوڻ کي روڪي سگهجي ٿو. ريڊيوٿراپيءَ سان گڏ ڪينسر جي علاج جا ٻيا طريقا به استعمال ڪري سگهجن ٿا. آپريشن رستي ڪنھن ڪينسري ڳوڙھي کي خارج ڪرڻ کانپوءِ عام طور تي ريڊيوٿراپيءَ رستي رھجي ويل ڪينسري سيل تباه ڪجن ٿا. ريڊيوٿراپيءَ رستي ڪينسر جي اھڙين تڪليفن کي به ختم ڪري سگهجي ٿو جيڪي ايتريون وڌي وڃن ٿيون جو ختم ٿي نٿيون سگهن. عام طور تي سڄي جسم کي اسٽيم سيل (stem cell) يا بون مئرو ٽرانسپلانٽ (bone marrow transplant) کان اڳ شعاع ڏجن ٿا. جيڪڏھن خطرن کان فائدا وڌيڪ اھم ھجن ته ريڊيوٿراپي استعمال ڪندي اَڪينسري بيمارين جھڙوڪ: ٿائروائڊ غدود جي ڪنھن بيحد چست حصي کي ريڊيوايڪٽو آيوڊين جي استعمال سان ناس ڪري سگهجي ٿو (ڏسو، thyrotoxicosis). عام طور تي ريڊيوٿراپي آئوٽ پيشنٽ (outpatient) جي بنياد تي ڏجي ٿي. ايڪسريز (ورلي اليڪٽران) پيدا ڪندڙ مشين کي لينير ايڪسيليٽر سڏجي ڪينسري ڳوڙھيءَ کي گهڻ طرفن کان نشاني ۾ رکي ٿي. جنھن سان شعاع جو ايترو وڏو وزن پيدا ٿئي ٿو جو ڳوڙھي ناس ٿي وڃي ٿي نه ته شعاع جي نعم البدل طور ننڍڙيون گولين جي صورت ۾ ھڪ ڍانڍيءَ سئي رستي ڳوڙھيءَ ۾ داخل ڪجن ٿيون (ڏسو، interstitial radiotherapy) يا جسم جي خال ۾ (ڏسو، intracavitary therapy). ٿائروٽوڪسيڪوسس (thyrotoxicosis) جي علاج لاءِ استعمال ٿيندڙ ريڊيوايڪٽو آيوڊين پاڻيٺ جي صورت ۾ ۽ تيلي رستي پيتي وڃي ٿي. ان جا اڻ وڻندڙ اگرا اثر پيدا ٿين ٿا جن ۾ شامل ٿين ٿا ساڻائي، اوڪارا، الٽي ۽ شعاع لڳل حصن تان وار ڇڻي وڃڻ. ورلي، چمڙي ڳاڙھي ۽ ڦلوڪجڻي پوي ٿي.