Radionuclide scanning

ريڊيونيوڪلائيڊ ـ اسڪيننگ

تشخيص ڪرڻ جو ھڪ اھڙو طريقو جنھن جو بنياد شعاع لهڻ تي ٿئي ٿو جيڪي جسم ۾ شعادار مادا متعارف ڪرائڻ کانپوءِ خارج ٿين ٿا. اھي مادا، جن مخصوص عضون جو اڀياس ڪجي ٿو تن جا مختلف ٽشو، مختلف درجن ۾ جذب ڪن ٿا. مثال طور؛ آيوڊين خاص طور تي ٿائروائڊ غدود جذب ڪري ٿو تنھنڪري آيوڊين جي ڪنھن سيمپل کي ريڊيوايڪٽو مارڪر (ريڊيونيوڪلائيڊ، radionuclide) سان ٽيگ ڪرڻ سان آيوڊين جي جذبجڻ کي مانيٽر ڪري ٿائروائڊ غدود جي ڪم جي پرتال ڪري سگهجي ٿي. ريڊيونيوڪلائيڊ ڳھي يا رت رستي ھڻي سگهجي ٿو جيڪو پوءِ گهربل عضوي ۾ گڏ ٿي گاما شعاع خارج ڪري ٿو جنھن کي گاما ڪيميرا لهي ان جو عڪس ڪڍي ٿي. عڪس جا ڪمپيوٽر جي گاما ڪيميرا رستي، جيڪا مريض جي چوگرد ڦرندي رھي ٿي ڪراس سيڪشن (ڳتريون slices) به ڪڍي سگهجن ٿا. ھن قسم جي مخصوص ريڊيونيوڪلائيڊ اسڪيننگ کي اسپيڪٽ (single photon emission computed tomography/SPECT) سڏجي ٿو. ڪمپيوٽر رستي سلسليوار عڪس رڪارڊ ڪري ان جا موونگ عڪس به ڪڍي سگهجن ٿا. ٻين عڪسي طريقن جي ڀيٽ ۾ ريڊيونيوڪلائيڊ اسڪيننگ ڪي روڳ اوائلي حالت ۾ به لهي سگهي ٿي. ڇاڪاڻ ته عام طور تي ڪنھن به عضوي جي ڪم ۾ تبديليون، ان جي بناوت متاثر ٿيڻ کان اڳ اچن ٿيون. ھن طريقي سان اھي نقص به لهي سگهجن ٿا جيڪي رڳو عضون جي ڪمن کي متاثر ڪن ٿا. موونگ عڪس رت جي گردش، دل جي ڀتين جي چرپر، بڪين مان پيشاب وھڻ ۽ پِت جو جيري مان وھڻ جي به معلومات ڏئي سگهن ٿا. ريڊيونيوڪلائيڊ اسڪيننگ سلامتيءَ وارو طريقو ٿئي ٿو جنھن لاءِ شعاع جو رڳو خفيف مقدار گهربل ٿئي ٿو جيڪو ڪلاڪن اندر جسم مان خارج ٿي وڃي ٿو. ريڊيونيوڪلائيڊن مان زھرجڻ يا ھائپرسينسيٽوٽيءَ جو بلڪل به خطرو نٿو ٿئي.