Polycythaemia

پالي.سي.ٿي.ميا

ھڪ اھڙي تڪليف جنھن جي مکيو نشاني رت جي ڳاڙھن سيلن (red blood cells) جي پيداوار وڌي رت ۾ انھن جو غيرمعمولي انگ ٿي وڃي ٿو. ان کانسواءِ رت جي ريزن (platelets) ۽ اڇن سيلن (white blood) جو تعداد به وڌي وڃي ٿو. عام طور تي پاليسيٿيميا ھڪ ٻئي نقص يا ھائپوڪسا (hypoxia) سبب ٿي پوي ٿي جنھن کي سيڪنڊري پاليسيٿيميا (secondary polycythaemia) سڏجي ٿو. جيڪڏھن اھو نقص بنا ڪارڻ ٿي پوي ته پاليسيٿيميا ويرا (polycythaemia vera) يا پرائمري پاليسيٿيميا (primary polycythaemia) سڏجي ٿي. سيڪنڊري پاليسيٿيميا قدرتي طور تي مٿاھن ماڳن تي آڪسيجن جي گهٽ سطح ھجڻ سبب ٿي پوي ٿي. ساڳي حالت ڪنھن اھڙي نقص سبب به پيدا ٿي پوي ٿي جيڪو آڪسيجن جي رسد متاثر ڪندڙ ھجي يا جيري جي ڪينسر يا گردن جي ڪن نقصن سبب ٿي پوي ٿي. سامونڊي سطح تي لهي اچڻ/ رھڻ سان يا ڪارڻ جو اثرائتي علاج ڪرڻ سان رت وري عام رواجي حالت کي پھچي وڃي ٿو. پاليسيٿيميا ويرا ھڪ ورلي ٿيندڙ نقص عام طور تي 40 سالن کان وڏيءَ ڄمار وارن کي متاثر ڪري ٿو. رت جي ڳاڙھن سيلن جو وڏو انگ رت جو مقدار وڌائي رت کي گهاٽو ڪري ڇڏي ٿو جنھن سبب مٿي جو سور، ديد ڌنڌلي ۽ ھائپرٽينشن ٿي سگهي ٿو. ان کانسواءِ چمڙي ڳاڙھي، ڦيري، رات جو پگهر اچڻ ۽ خارس به عام ٿي پوي ٿي. عام طور تي تري وڌي وڃي ٿي. ممڪن پيچيدگين ۾، سولائي سان رت وھي پوڻ يا رت جي دڳن جو پيدا ٿيڻ، فالج (stroke) ۽ مائلوفائبروسس (myelofibrosis) يا شديد ليوڪيميا (ڏسو، leukaemia, acute)ٿي سگهي ٿي. تشخيص، جسماني تپاس، رت جي چڪاسن (blood tests) ۽ ٻين ڪارڻن جي ڇنڊڇاڻ ڪري ڪجي ٿي. علاج وينيسيڪشن (venesection) رستي ورلي، ايسپرِن (aspirin)، اينٽي ڪينسر (anticancer drugs) دوائن، ريڊيوايڪٽِو فاسفورس (radioactive phosphorus) يا انٽرفيران (interferon) جو گڏيل ڪجي ٿو جنھن سان ڪيترا مريض 10 کان 15 سالن تائين زنده رھي سگهن ٿا.