Pneumoconiosis

نيوموڪوني.ئو.سس.

ڪن قسمن جي معدني دز ساه رستي کڻڻ سان پيدا ٿيندڙ ڦڦڙن جون بيماريون. دز جا رڳو 0.005 م.م ٿلها ذرڙا ڦڦڙن جي آلويولي (alveoli، ھوائي ڳوٿرين) تائين پھچي، ذخيرو ٿي سوڄ ۽ رھڙون/ اسڪيئرنگ پيدا ڪري سگهن ٿا. نيوموڪونيئوسس جا مکيا قسم ٿين ٿا: ايسبيسٽوسس (ڏسو، asbestos-related diseases)، ڪوئلي جي کاڻين ۾ ڪم ڪندڙ پورھيتن جي نوموڪونيئوسس ۽ سليڪوسس (silicosis) جيڪا سليڪا دز سبب ٿئي ٿي. نوموڪونيئوسس پيدا ڪندڙ دز ۾ وائکي ٿيڻ کانپوءِ ان جي نشانين ظاھر ٿيڻ ۾ ھڪ ڊگهو وقت لڳي ٿو تنھنڪري عام طور تي ان جي نشانين پيدا ٿيڻ کان اڳ ڇاتيءَ جي ايڪسري (X-ray) رستي ڄاڻ رکجي ٿي. ان جي مکيو نشاني ساه کڻڻ جي لڪائي ٿئي ٿي. گنڀير حالتن ۾ ڪور پلمونيلي (cor pulmonale) يا اِمفيسيما (emphysema) پيدا ٿي سگهي ٿي. ايسبِيسٽوس يا ھيميٽائيٽ (haematite) ۾ وائکي ٿيڻ کانپوءِ ٽي بيءَ (tuberculosis) يا ڦڦڙ جي ڪينسر (lung cancer) ٿيڻ جو خطرو وڌي وڃي ٿو. تشخيص جو مدار دزن ۾ وائکي ٿيڻ جي ھسٽريءَ، ڇاتيءَ جي ايڪسريز، جسماني تپاس ۽ ڦڦرن جي ڪم ڪرڻ جي صلاحيت چڪاسڻ (pulmonary function tests) تي ٿئي ٿو. بيماريءَ جو علاج موجود ڪونھي سواءِ پيدا ٿيندڙ پيچيدگين کي ختم ڪرڻ جي. اڳتي لاءِ دز ۾ وائکي ٿيڻ کان پاسيرو رھڻو پوي ٿو.