Parkinson’s disease

پارڪنسنس ـ ڊزيز

ھڪ اھڙي اعصابي بيماري جيڪا مشڪن جي ڏڪڻي، سختي، ٽارو ۽ ڪمزوري پيدا ڪري ٿي. ان جو ن مخصوص نشانيون ڏڪڻي، جسماني ڊول جي سختي، آھستي چرپر، گيسرائڻ، غير متوازن گهمڻ ٿين ٿيون. ھن بيماريءَ پيدا ٿيڻ جو ڪارڻ مغز جي بيسل گينگليا (basal ganglia)جي سيلن جو بگاڙ يا تباه ٿيڻ، ڊوپامين (dopamine) جي مقدار ۾ گهٽتائي (جيڪو چرپر ڪرڻ لاءِ گهربل ٿئي ٿو) ٿئي ٿي. بيماري عام طور تي پيرسنن ۽ گهڻي عام مردن ۾ ٿئي ٿو. عام طور تي بيماريءَ جي شروعات ھڪ ھٿ، ٻانھن يا ٽنگ جي ھلڪيءَ ڏڪڻي سان ٿئي ٿي ۽ جڏھن ھٿ يا ٽنگ آرام واريءَ حالت ۾ ھجي ٿي ته حالت بدتر ٿي وڃي ٿي. اڳتي ھلي، جسم جا ٻئي پاسا متاثر ٿي ٽاري واري حالت، گيسرائڻ، گهمڻ، ھٿن جو ڏڪڻ، ورلي ان سان مٿي جو لڏڻ دائمي طور تي سخت ڪٻائپ پيدا ٿيڻ ۽ بنا ڇينڀڻ جي گهوريندو رھڻ ٿئي ٿو. بيماريءَ جي آخر تائين ذھانت متاثر نٿي ٿئي. پارڪنسن بيماريءَ جو علاج موجود ڪونھي. دوائن رستي علاج جو مقصد بيماريءَ جي آخري مرحلن دوران تڪليفون گهٽائڻ ٿئي ٿو. ليووڊوپا (levodopa) کي جسم، ڊوپامين (dopamine) ۾ تبديل ڪري ڇڏي ٿو جيڪا عام طور تي گهڻي اثرائتي ٿئي ٿي. اھا بينسرازائيڊ (benserazide) يا ڪاربيڊوپا (carbidopa) سان گڏ استعمال ڪري سگهجي ٿي. ليووڊوپا جا اثر آھستي آھستي گهٽجڻ شروع ٿين ٿا. ان سان گڏ جيڪي دوائون استعمال يا ان جي نعم البدل طور ڪتب آڻي سگهجن ٿيون انھن ۾ شامل ٿين ٿيون امنٽاڊين (amantadine)، سيليگيلين (selegiline)، پرگولِڊ (pergolide)، روپينيرول (riopinirole) ۽ بروموڪرپٽين (bromocriptine). ورلي ڪو دماغ جي آپريشن ڪجي ٿي. بيماريءَ جو علاج نه ڪجي ته 10 کان 15 سالن ۾ وڌي شديد ڪمزوري ۽ معذوري پيدا ڪري ٿي. 5 مان 1 ۾ آخرڪار ڊمينشيا (dementia) پيدا ٿي پوي ٿي.