Neural tube defect

نور.ل ـ ٽيوب ـ ڊي.فيڪٽ

ٻچي جي مغز ۽ مغزي ڏوريءَ جي اوسر جو نقص. انھن ۾ ھڪ وڌ ۾ وڌ سنگين نقص ايننسيفيلي (anencephaly، مغز جو بلڪل نه ھجڻ) ٿئي ٿو جيڪو موتمار ٿئي ٿو. گهڻو عام اِسپينا بِفيڊا (spina bifida) ٿئي ٿو جنھن ۾ ڪرنگهو، مغزي ڏوريءَ جي چوگرد مڪمل ڇلو پيدا ڪري نٿو سگهي. اِسپينا بِفيڊا، ڪرنگهي ۾ ڪنھن ھنڌ به پيدا ٿي سگهي ٿي جڏھن ته گهڻي عام ھيٺينءَ چيلهه وٽ ٿئي ٿي. اِسپينا بِفيڊا جا مختلف قسم ٿين ٿا. اسپينا بِفيڊا اَڪلٽا (spina bifida occulta) ۾ رڳو نقص مغزي ڏوريءَ جي پٺيان ھڏائين ڪمانين جو پاڻ ۾ ڳنڍجي نه سگهڻ جو ٿئي ٿو جيڪو ڪي به مسئلا پيدا ڪري نٿو سگهي. پر جي ھڏي جو نقص گهڻو شديد ھجي ته مينِنجوسيل (meningocele، ميننجس جو ٻاھر نڪري پوڻ) ٿي سگهي ٿي يا مائلوميننجوسيل (myelomeningocele، مغزي ڏوري جو نقص). مائلوميننجوسيل سبب ممڪن ٿئي ٿو ته شديد معذوري پيدا ٿي پوي ته ان سان گڏ ٽنگن جو اڌرنگو، ھيٺين ڌڙ جي حس جو نه ھجڻ، ھيڊروسيفيلس (hydrocephalus) ۽ گديا ۽ مثاني جي اڌرنگي سبب ھنگڻ مٽڻ وس ۾ نه ھجڻ (incontinence). ان سان لاڳاپيل ٻين مسئلن ۾ دماغي فالج (cerebral palsy)، مرگهي (epilepsy) ۽ سکڻ جون تڪليفون (learning difficulties) شامل ٿين ٿيون. عام طور تي علاج لاءِ ڄمڻ جي ڪجهه ڏينھن کانپوءِ آپريشن ڪئي وڃي ٿي. معمولي حالتن ۾ نقص درست ڪري ڇڏجي ٿو ته مائلوميننجوسيل ۾ ڪا معذوري رھجي وڃي ٿي. نيورول ٽيوب ڊفيڪٽ ۾ جينياتي عنصر شامل ٿين ٿا. جن والدين کي نِيورل ڊفيڪٽ وارا ٻار ڄمن ٿا يا خاندان ۾ رھن ٿا تن کي جينياتي مشاورت (genetic counselling) ڪرڻ گهرجي. ڇو ته نيورول ٽيوب ڊفيڪٽ جي خطري کي گهڻيءَ حد تائين گهٽائي سگهجي ٿو جنھن لاءِ اھڙي عورت کي حامله ٿيڻ کان اڳ ۾ ۽ دوران فولڪ ايسڊ (folic acid) جا واڌو وزن استعمال ڪرڻ گهرجن، جنھن لاءِ حامله ٿيڻ کان اڳ ۽ پوءِ حمل جي پھرين 12 ھفتن دوران سفارش ڪيل وزن استعمال ڪرڻ گهرجن. حمل دوران الٽراسائونڊ اسڪيننگ (ultrasound scanning) ايمنيئوسينٽيسِس (amniocentesis) رستي نيورول ٽيوب نقصن جي درست ڄاڻ رکي سگهجي ٿي.