Insulin

اِن.سُو.لن

لب لبه (pancreas) مان پيدا ٿيندڙ ھارمون جنھن جو ڪم رت ۾ گلوڪوس جي سطح برقرار رکڻ ٿئي ٿو. اھو عام طور تي، کاڌي کائڻ کانپوءِ گلوڪوس جي وڌيل سطحن ھجڻ جي صورت ۾ پيدا ٿئي ٿو ۽ گلوڪوس کي جيري ۽ مشڪن جي سيلن ۾ جذب ٿيڻ ۾ مدد ڪري ٿو. ان طريقي سان اِنسولن، گلوڪوس کي گڏ ٿيڻ نٿي ڏئي ۽ پڪ ڪري ٿي ته ٽشوئن ۾ گلوڪوس مناسب مقدارن ۾ موجود رھي ٿو. اِنسولن جي پيداوار نه ٿيڻ سبب ڊائبِيٽيز ميلائيٽس (diabetes mellitus) ٿي پوي ٿي. اِنسولينوما (insulinoma) ھڪ ورلي ٿيندڙ ڳوڙھي ٿئي ٿي جنھن سبب اِنسولن جي حد کان وڌيڪ پيداوار ٿي نتيجي ۾ ھائپوگلائيسِيميا (hypoglycaemia) جا حملا ٿين ٿا. اِنسولن جي البدل طور، ذاتي طور تي انجيڪشن رستي يا اِنفيوين پمپ (ڏسو، pump, insulin) رستي ذيابيطس ميلائيٽس جي علاج طور ھنئي وڃي ٿي (ڏسو، pump, insulin). انسولن وات رستي استعمال ڪري نٿي سگهجي. ڇاڪاڻ ته معدي جو تيزاب ان کي ناس ڪري ڇڏي ٿو. عام طور تي انسولن جينيٽِڪ ان جي نيئرنگ رستي تيار ڪجي ٿي ۽ اھا انساني انسولن سان گهڻي ملندڙ جلندڙ ٿئي ٿي. جانورن مان حاصل ٿيندڙ انسولن به دستياب ٿئي ٿي پر ان جو استعمال آھستي آھستي گهٽجي رھيو آھي. انسولن جو علاج، رت ۾ گلوڪوس جي انتھائي مٿاھين سطحن (hyperglycaemia) ۽ ڪِيٽوسِس (ketosis، رت ۾ ڪن تيزابن جو گڏ ٿي وڃڻ) کان بچائي ٿو، نه ته شديد حالتن ۾ اھي سڪتو پيدا ڪري سگهن ٿا. انسولن جو گهڻو وڏو وزن ھائپوگلائيسيميا پيدا ڪري ٿو جنھن کي گهٽائڻ لاءِ کاڌو کائي يا کنڊ واري پاڻيٺ پي سگهجي ٿي. شديد ھائپوگلائيسوميا سڪتو پيدا ڪري سگهي ٿي، جنھن جي ھنگامي علاج طور گلوڪوس يا گلوڪاگان (glucagon، انسولن جو اثر گهٽائيندڙ ھارمون) جي انجيڪشن ھڻڻ ضروري ٿي پوي ٿي.