Incontinence, urinary

ان.ڪان.ٽي.نينس ـ يورنري

پيشاب جو پنھنجو پاڻ وھي وڃڻ عام طور تي ان جو سبب پيشاب لنگهه (urinary tract) جو ڪو ڌڪ يا بيماري ٿئي ٿي. تنتي سرشتي کي نقصان پھچڻ يا ان جو ڪو نقص به ان جا عام ڪارڻ ٿين ٿا. پيشاب جهلي نه سگهڻ جا ڪيترائي قسم ٿين ٿا. اسٽريس انڪانٽينينس (stress incontinence) مان مراد ڪنھن فرد جو کنگهڻ، ڪنھن ڳوريءَ شئي کڻڻ يا گهڻي چرپر ڪرڻ سبب پيشاب جو خارج ٿيڻ ٿئي ٿو. اھو قسم عورتن ۾ عام، خاص طور تي ويم کانپوءَ ٿي پوي ٿو جنھن جو ڪارڻ پيشابي مشڪن جي ڇلي جو انگهجي وڃڻ ٿئي ٿو. ارج انڪانٽينينس (urge incontinence) جنھن کي اريٽيبل بِليڊر (irritable bladder) به سڏجي، تنھن ۾ ترت پيشاب ڪرڻ جي خواھش سان گڏ مثاني کي ڀيڪوڙي ڪنٽرول ڪرڻ جي لياقت نٿي رھي. جنھن سبب ھڪ ڀيرو پيشاب اچڻ شروع ٿي وڃي ته ان کي روڪي نٿو سگهجي. گهڻن ماڻھن ۾ دٻاءَ ۽ خواھش جي انڪانٽينينس ھجي ٿي. مڪمل انڪانٽينينس (total incontinence) ۾، مثاني جي مشڪي وال تي ڪنٽرول نه ھجڻ سبب بلڪل اختيار نٿو رھي، جيڪا ڳالهه مغزي ڏوري جي ضرب سان لاڳاپيل ٿي سگهي ٿي. اوورفلو انڪانٽينينس (overflow incontinence) ڊگهي عرصي تائين پيشاب جهلڻ سبب عام طور تي تڏھن پيدا ٿئي ٿي جڏھن ڪا روڪ پيدا ٿئي ٿي جھڙوڪ: پراسٽيٽ غدود (prostate gland) جو وڌي وڃڻ. ان حالت ۾ مثانو سدائين ڀريل رھي ٿو ۽ منجهانئس پيشاب ڳڙندو رھي ٿو. پيشاب جهلي نه سگهڻ جي حالت تڏھن به پيدا ٿي سگهي ٿي جڏھن پيشاب لنگهه ۾ ڪي نقص ھجن (جھڙوڪ: روڳ، مثاني جون پٿريون يا ڳوڙھيون) يا مثانو يا گرڀ نالي لهي (prolapse) پيئي ھجي. جڏھن پيشاب جهلي سگهڻ تي دماغ ڪنٽرول ڪري نه سگهندو ھجي ته عام طور ته اھا حالت ننڍن نيٽن (ڏسو، enuresis) يا پيرسنن ۽ انھن فردن ۾ ٿي پوي ٿي جن کي سکڻ ۾ تڪليفون ٿين ٿيون. انڪانٽينينس جي علاج جو مدار ان جي قسم ۽ شدت آھر ڪجي ٿو. ممڪن ٿئي ٿو ته ان لاءِ زندگيءَ جي طور طريقن ۾ تبديليون آڻجن (جھڙوڪ گهٽ ڪافي پيئڻ)، پيلڪ فلور ڪسرتون (pelvic floor excercise)، مثاني جي سکيا (bladder training، اھڙا طريقا سکڻ ته جيئن پيشاب ڪرڻ جي خواھش محسوس ڪرڻ ۽ ان جي خارج ڪرڻ جو وقت انگهائي سگهجي ) دوائون يا جڏھن عام طور تي ٻين علاجن سان فائدو ٿي نه سگهي ته آپريشن ان جو حل ٿي سگهي ٿي. جيڪڏھن مثاني جي عام رواجي ڪم کي بحال ڪري نٿو سگهجي ته پوءِ ان جي اپاءَ طور اھڙيون پتلون پائڻيون پون ٿيون، مردن کي آلت تي کوپو چاڙھي ان جي نلڪيءَ کي پيشاب جي ڳوٿريءَ سان ملائي ڇڏڻو پوي ٿو. جڏھن ته ڪي فرد انڪانٽيننس کي ڪن ضروري حالتن ۾ سيلف ڪيٿيٽيرائيزيشن (ڏسو، catheterization, urinary) رستي بچاءُ ڪري سگهن ٿا.