Immunodeficiency disorders

اِ.مُيونو.ڊي. فِي. شن. سي ـ ڊس.ئارڊر

اھڙا نقص جن سبب اِميون سرشتو (immune system) بچاءَ ڪرڻ، روڳن کي روڪڻ (infections) ۽ ڳوڙھين (tumours) سان منھن ڏيڻ ۾ ناڪام وڃي ٿو. جن جا ڪارڻ موروثي يا ڪنھن پيدائشي نقص يا ڪا پرايل (acquired) بيماري ٿي سگهي ٿي. نتيجي ۾ روڳ، دائمي رھن ٿا يا اٿلي پون ٿا، جن ۾ اھڙا روڳي جيوڙا به ٿين ٿا جيڪي عام حالتن ۾ بيماري پيدا نٿا ڪن ۽ ڪينسر (cancer) جي ڪن قسمن جي ھروڀرو پيدا ٿيڻ جو خطرو پيدا ٿي پوي ٿو. اِميونوڊيفيشنسِي ڊسئارڊر ۾ مبتلا رھندڙ فردن کي ٿي پوندڙ روڳن کي ورلي اَپرچُونسٽڪ/ موقعي پرست انفيڪشنَ (opportunistis infections) سڏجي ٿو، جن جي مثالن ۾ نِيوموسِسٽڪ نمونيا (pneumocystic pneumonia)، ڦنگل انفيڪشن (fungal infection) ۽ عام ٿيندڙ ھرپيز سِمپِليڪس (herpes simplex) روڳ ٿين ٿا. پيدائشي يا موروثي نقص ايڊاپٽِو اِميون سرستي جي ٻيانيءَ ھيومورل (humoral) يا سيلولر (cellular) مان ڪنھن مان به پيدا ٿي سگهن ٿا:. ھيومرل سرشتي جي نقصن ۾ شامل ٿين ٿا ھائپوگاماگلوبولِينيميا (hypogammaglobulinaemia) ۽ اَگاماگِلوبولينيمِيا (agammaglobulinaemia). انھن مان پھريون ممڪن آھي ته ڪجهه يا ڪي به نشانيون پيدا ڪري نه سگهي، جنھن جو مدار نقص جي شدت تي ٿئي ٿو جڏھن ته اَگاماگِلوبولينيمِيا موتمار ٿي سگهي ٿو بشرطيڪ ان جو اِميونوگلوبيولِن (immunoglobulin) سان علاج نه ڪجي. ٽي ـ لِمفوسائيٽن جا پيدائشي نقص، ڪينڊيڊياسِس (candidiasis/thrush) جھڙا دائمي ۽ گهڻا پکڙجندڙ مسئلا پيدا ڪري سگهن ٿا. جڏھن ته اِميون سرشتي ۾ ٻنھي ھيومورل ۽ سيلولر حصن جي گڏيل نقص کي سِوِيئر ڪمبائينڊ اِميونوڊيفيشنسي (severe combined immunodeficiency /SCID) سڏجي ٿو ۽ اھا زندگيءَ جي پھرين سال ۾ ئي موتمار ٿي سگهي ٿي بشرطيڪ ان جو علاج اسٽيم سيل (stem cells) يا بون مَئرو (bone marrow) جي پيوندڪاريءَ رستي نه ڪجي.اڪوائرڊ اِميونوڊيفيشنسي يا ته ڪنھن بيماريءَ جي پيدا ٿيڻ دوران (جھڙوڪ ايڇ آءِ وي انفيڪشن سبب ٿيندڙ ائڊس) يا اِميون سرشتي کي نقصان پھچڻ، جنھن جو ڪارڻ دوائن جو ان کي دٻائي ڇڏڻ ٿئي ٿو. شديد ناقص غذا (malnutrition) ۽ ڪيتريون ڪينسر به اِميونوڊيفيشنسِي پيدا ڪن ٿيون. معمولي اِميونوڊيفيشنسي جي پيدا ٿيڻ جو ڪارڻ جسم جي اِميون سرشتي جو عمر سان گڏ قدرتي طور تي ڪمزور ٿيڻ ٿئي ٿو.