Hyperparathyroidism

ھاءِ. پر. پيرا. ٿاءِ. روائڊِزم

پيراٿائروائڊ (parathyroid) غدودن جو حد کان وڌيڪ مقدار ۾ پيراٿائروائڊ ھارمون پيدا ڪرڻ جنھن سان ھڏن مان ڪيلشم خارج ٿيڻ سبب رت ۾ ڪيلشيم جي سطح وڌي وڃي ٿي (hypercalcaemia). ان سبب ھڏن جو نقص جھڙوڪ: آسٽِيوپوروسس (osteoporosis) ٿي پوي ٿو. ڪيلشم جي سطح کي معمول تي آڻڻ لاءِ بڪيون گهڻي مقدار ۾ ڪيلشم پيشاب ۾ خارج ڪن ٿيون جنھن سبب بڪين جون پٿريون پيدا ٿي سگهن ٿيون (ڏسو، calculus, urinary tract). ھائپرپيراٿائروائڊزم جي پيدا ٿيڻ جو گهڻو عام ڪارڻ ھڪ اھڙي ننڍڙي اَڪينسري (noncancerous) ڳوڙھي ٿئي ٿي جيڪا ھڪ يا وڌيڪ پيراٿائروائڊ غدودن ۾ ٿي سگهي ٿي. اھي تڏھن به پيدا ٿي سگهن ٿيون جڏھن بنا ڪنھن سبب جي غدود وڏا ٿي وڃن ٿا. عام طور تي 40 سالن جي عمر کانپوءِ ۽ مردن جي ڀيٽ ۾ عورتن ۾ ٻيڻ تي وڌيڪ پيدا ٿين ٿيون.ھائپرپيراٿائروائڊزم ڊپريشن ۽ پيٽ جو سور پيدا ڪري سگهن ٿيون، جڏھن ته عام طور تي انھن جون رڳو نشانيون بڪين جو پٿريون ٿين ٿيون. ھائپرڪالسيميا (hypercalcaemia) شديد ھجي ته اوڪارا، ساڻائي، حد کان وڌيڪ پيشاب اچڻ، وائڙائپ ۽ مشڪن جي ڪمزوري ٿي سگهي ٿي. بيماريءَ جي تشخيص لاءِ ھٿن ۽ کوپريءَ جي ايڪسري (X-ray)، ڊيڪسا (DEXA) اسڪين ۽ رت جون تپاسون ڪجن ٿيون. عام طور تي غيرمعمولي پيراٿائروائڊ ٽشوئن کي آپريشن رستي خارج ڪرڻ سان حالت بھتر ٿئي ٿي. ان کانپوءِ جيڪڏھن باقي ٽشو ججها پيراٿائروائڊ ھارمون پيدا ڪري نٿا سگهن ته ھائپرپيراٿائروائڊزم جو علاج ڪرڻو پوي ٿو.