Brainstem

بِرين.اسٽيم

تنتي ٽشوءَ جي ڏانڊيءَ جيڪا مغز جو بلڪل ھيٺيون حصو جوڙي ٿي ۽ مغزي ڏوريءَ سان ڳنڍيل ٿئي ٿي. برين اسٽيم جزوي طور تي ھڪ ھاءِ وي جيان پيغام مغز ۽ مغزي ڏوريءَ جي مختلف حصن ڏانھن موڪليندو رھي ٿو. ڪوپراٽيءَ (cranial) جي 12 مان 10 جوڙين کي تنتن سان ڳنڍي ٿو (جيڪي سڌيون دماغ جي ھيٺين حصي مان نڪرن ٿيون) ۽ جسم جي ڪيترن بنيادي ڪمن جھڙوڪ: ساه کڻڻ، الٽي، اکين جي رفليڪسن ۽ دل جي رفتار تي ڪنٽرول ڪري ٿو ۽ گهڻي ڀاڱي خود مختيار طور تي ڪم ڪري ٿو. برين اسٽيم جا مکيا ٽي حصا ٿين ٿا: مڊ برين (midbrain)، پونس (pons) ۽ ميڊولا (medulla). مڊ برين ۾ ڪوپراٽيءَ جي 3 ۽ 4 تنتن جون نيوڪليائي (nuclei/nerve-cell centres) ٿين ٿيون ته ان سان گڏ ٽنگن ٻانھن جي چرپر ۾ رابطي پيدا ڪرڻ لاءِ سيل جا جهنڊ به ٿين ٿا. پونس ۾ تنتي تاندورا ٿين ٿا جيڪي ننڍي مغز (cerebellum) سان ڳنڍيل ٿين ٿا ته ڪوپراٽيءَ جي 5 ـ 8 تنت جو گهر به ٿين ٿا. ميڊولا ۾ ڪيپراٽيءَ جون 9 ـ 12 تنتون ٿين ٿيون ته تنتي سيلن جي گروپن جا ”انتھائي اھم مرڪز“ (vital centres) به ٿين ٿا جيڪي دل جي دھڪي، ساه کڻڻ، بلڊ پريشر، ھاضمي تي ضابطو رکن ٿا ۽ انھن بابت معلومات ڪوپريءَ جي 10 تنت رستي (ڏسو، vagus nerve) موڪليندا رھن ٿا. برين اسٽيم جي تنتي سيل جي گروپن کي مجموعي طور تي ريٽيڪيولر فارميشن (reticular formation) سڏجي ٿو، دماغ جي اعليٰ مرڪزن کي حسي محرڪن لاءِ ھوشيار ڪندا رھن ٿا جيڪي شعوري موٽ لاءِ گهربل ٿي سگهن ٿا. اسان جي ننڊ/جاڳ جو ڦيرو به ريٽيڪيولر فارميشن جي ضابطي ھيٺ رھي ٿو.