Acne

Acne

اسين، ايڪن

Acne

اَڪ.نِي

موھيڙو. چمڙيءَ جي ھڪ اھڙي شديد تڪليف جيڪا چمڙيءَ جي وار ـ ڳوٿرين (hair follicles) ۽ سيبيشس (sebaceous) غدودن جي سوزش سبب پيدا ٿئي ٿي، انھن ۾ ھڪ عام قسم اَڪني ولگيرس (acne vulgaris) سڏجي ٿي جيڪا سدائين بلوغت دوران پيدا ٿئي ٿي. جڏھن ته موھيڙا عمر جي ڪنھن به حصي ۾ پيدا ٿي سگهن ٿا. موھيڙا، وار ـ ڳوٿرين ۾ سيبيم (سيبيشس غدودن جو پيدا ٿيندڙ مادو) جي رڪاوٽ پيدا ٿيڻ سبب پيدا ٿين ٿا. بئڪٽيريا، وار ـ ڳوٿرين ۾ واڌ ڪري سوزش پيدا ڪن ٿا. بلوغت دوران سيبيم مادي جي پيداوار ۾ تبديلي ممڪن آھي ته اينڊروجن ھارمونن (androgen hormones، مرداڻا جنسي ھارمون) جي وڌيل سطح سان لاڳاپيل ھجي. ممڪن ٿئي ٿو ته موھيڙا، ڪورٽيڪوسٽيروائڊ (corticosteroids) ۽ اينڊروجن (androgens) جھڙين دوائن سبب وڌي ويندا ھجن. ڪم ڪار وارن ھنڌن تي ڪن قسمن جي ڪيميائي مادن ۾ وائکي ٿيڻ سان به ھڪ قسم جا موھيڙا پيدا ٿي سگهن ٿا. جڏھن ته ڪن حالتن ۾ اَڍ (heredity) به ان جي ذميوار ٿي سگهي ٿي. موھيڙا، چمڙيءَ ۾ ان ھنڌ تي پيدا ٿين ٿا جتي سيبيشس غدود گهاٽائيءَ ۾ موجود ھجن ٿا، خاص طور تي منھن، ڇاتيءَ، پٺيءَ جي مٿين حصي، ڪلهن ۽ ڳچيءَ جي چؤگرد. مليا (milia/whiteheads)، ڪوميڊان (comedones /blackheads)، نوڊيول (nodules/firm swellings) ۽ سسٽ (cysts/larger fluid –filled swellings) موھيڙن پيدا ٿيڻ جا گهڻا عام ھنڌ ٿين ٿا. انھن مان ڪن خاص طور تي سسٽن جي ڇٽي وڃڻ کانپوءِ نشان باقي رھجي وڃن ٿا جيڪي ڪن فردن ۾ جذباتي طور تي پريشاني پيدا ڪن ٿا. موھيڙن جو ترت علاج موجود نٿو ٿئي پر جي متاثر ھنڌ کي روزانو ٻه ڀيرا ڌوئبو رھجي ته انھن جي شدت گهٽائي سگهجي ٿي. مقامي ھنڌ تي بينزوائل پرآڪسائيڊ (benzoyl peroxide) يا ريٽينوئڪ (retinoic) تيزاب لڳائڻ سان موھيڙن جو منھن کلي پوي ٿو ۽ جلد ڇٽي وڃن ٿا. جيڪڏھن مقامي ھنڌ جي علاج ڪرڻ سان فائدو نه ٿئي ته دوائون جھڙوڪ: اينٽيبياٽڪ (antibiotics)، ھارمون يا آئسوٽريٽينوئن (isotretenoin) کائي سگهجن ٿيون. وقت گذرڻ سان گڏ موھيڙن جو مسئلو آھستي (ننڍي وھيءَ/ ٽين ايج) ختم ٿي وڃي ٿو ته ڪنھن رھجي ويل نشان جو ڪاسميٽڪ سرجريءَ رستي علاج ڪرائي سگهجي ٿو.